Dak

De keuze voor een dakbedekkingsmateriaal is sterk afhankelijk van de dakvorm. Daarom worden deze verschillende soorten dakvormen apart behandeld.
Vervolgens vind je ook nog een woordje uitleg over het timmerwerk en de regenwaterafvoer.

1. DAKBEDEKKING

PLAT DAK

• Materiaal
• prijs
• hanteerbaar-heid
• onderhoud & slijtage
• milieuvriende-lijkheid
• gebruiks-comfort

roofing
++
+
- - -
- - -
n.v.t.

plastomeer-bitumen
(bv. derbygum, de boer)
+
+
-
- -
n.v.t.

PVC-folie
(bv. sica, trocal)
- - -
- - -
+
- -
n.v.t.

EPDM-rubber
(bv. uvb, resitrix)
- - -
- - -
+
+
n.v.t.

BITUL-rubber
(bv. repanol)
- - -
- - -
+
+
n.v.t.
 

Ö Het gebruikscomfort werd niet gequoteerd omdat dit voor een dak niet van toepassing is

& Terminologie:
roofing?

Ä Bestaat uit een draagstructuur van papier die gedompeld wordt in een bad van warme, vloeibare pek, gewonnen uit steenkool. Andere dragers zijn ook mogelijk. Roofing wordt met verloop van tijd bros; daarom kan een oud roofing dak niet belopen worden.

plastomeer-bitumen?

Ä Omdat pek, gewonnen uit steenkool, de neiging heeft om snel hard en bros (= breekbaar) te worden, wordt tegenwoordig meer en meer overgestapt naar pek gewonnen uit aardolie die plastomeer-bitumen genoemd wordt.

PVC-folie?

Ä PVC staat voor Poly-Vinyl-Chloride: het is een kunststof op basis van aardolie en chloor, dat vooral vanwege de chloor een kwalijke reputatie naar milieu toe heeft.

EPDM-rubber?

Ä Nog een kunststof op basis van aardolie, echter zonder chloorverbinding: behoudt heel lang zijn soepelheid en is daarom uitermate geschikt voor daken.

Woordje uitleg

ü Er zijn drie types van platte daken: het kouddak, het warmdak en het omkeerdak.

Het kouddak heeft zijn isolatie onder de dragende constructie: er is een ruimte tussen de isolatie en dakhuid met als gevolg dat de dragende constructie onderhevig is aan grote temperatuurschommelingen en kan gaan scheuren: enkel geschikt voor bergplaatsen, stallen.

Het warmdak heeft zijn isolatie boven de dragende constructie; van belang is hierbij dat een degelijk dampscherm aangebracht wordt onder de isolatie zodat opstijgende warme lucht niet condenseert in de isolatie met als mogelijke gevolgen: kleinere isolatiewaarde, rotten van de dragende houtconstructie, schimmels,…

Bij een omkeerdak ligt de isolatie boven op de dakafdichting: uiteraard zijn hiervoor enkel waterdichte, geslotencellige materialen mogelijk die geballast moeten worden door kiezel: geëxtrudeerd polystyreen, polyurethaan (PUR), schuimglas (foamglas).

ü Indien mogelijk moet men bij het ontwerp van de lokalen een plat dak proberen te vermijden; een plat dak is in alle opzichten duur. Het moet immers door een vakman geplaatst worden. De meest duurzame dakbedekking (en daardoor ook de meest milieuvriendelijke) in EPDM-rubber is tevens ook de duurste; het vraagt regelmatig onderhoud (tappen mogen niet verstoppen) en heeft een kortere levensduur dan een hellend dak. Bij beschadiging is niet altijd direct te achterhalen waar de oorzaak zit.

ü Om het plat dak tegen de rechtstreekse weersinvloeden (vooral UV-straling) te beschermen en om de levensduur te verlengen, kan men het plat dak met kiezel bedekken. Dit biedt tevens een hoger warmte-accumulerend vermogen; de kiezelmassa vlakt de temperatuurspieken af.

ü De volgende stap is het grasdak dat naast warmtebuffer ook als waterbuffer kan dienen. Voorzie een constructie die zwaar genoeg is.

LICHT HELLEND DAK

• Materiaal
• prijs
• hanteerbaar-heid
• onderhoud & slijtage
• milieuvriende-lijkheid
• gebruiks-comfort

geprofileerde staalplaat
++
++
+
- -
n.v.t.

geprofileerde aluminiumplaat
+
++
++
- - -
n.v.t.

koper
- - -
- - -
++
- -
n.v.t.

zink
- -
- - -
+
- - -
n.v.t.

vezelcementplaat
(eternit)
++
+++
+
-
n.v.t.

sandwichpaneel
-
+
+
- - -
n.v.t.
 

Ö Het gebruikscomfort werd niet gequoteerd omdat dit voor een dak niet van toepassing is.

& Terminologie:
geprofileerde staalplaat?

Ä Een stalen, gelakte of verzinkte plaat van meestal 0,7 mm dikte die doorheen een wals wordt getrokken zodanig dat de plaat een profiel krijgt. Dit kan in allerlei vormen. De meest bekende vorm is waarschijnlijk de golfvorm (golfplaat).

geprofileerde aluminiumplaat?

Ä Een aluminiumplaat vanaf 1 mm dikte, al dan niet gelakt, kan ook geprofileerd worden.

vezelcementplaat?

Ä Beter bekend als de ‘eternit’-plaat: een plaat die tot voor kort bestond uit asbestvezels die door middel van cement bij elkaar werden gehouden. De asbestvezels worden tegenwoordig vervangen door andere, minder schadelijke vezels.

sandwichpaneel?

Ä Een sandwichpaneel bestaat uit een isolatieplaat (dikwijls piepschuim) waarop aan de onderkant een vlakke plaat gelijmd wordt en aan de bovenkant een geprofileerde plaat.

Woordje uitleg

ü Dakbedekking in metaal is niet erg milieuvriendelijk omdat de productie van metalen enorm veel energie opslorpt en omdat de corrosiewerende zinklaag langzaamaan oplost en in het milieu terechtkomt. Bovendien zijn ze erg gevoelig voor condensvorming. Voor ruimtes waar veel mensen bijeenkomen en waar dus veel vocht wordt geproduceerd, zijn ze zeker niet aan te bevelen. Een oplossing hiervoor kan het sandwichpaneel zijn. Bedenk dat zo’n dak het ‘caravaneffect’ in de hand werkt: op warme dagen is er geen koude bufferende steenmassa voorhanden en wordt het zeer snel verstikkend heet binnen.

ü Golfplaten in vezelcement kunnen dikwijls voor een prikje tweedehands op de kop getikt worden. Zij zijn minder gevoelig voor condensvorming en voor het ‘caravaneffect’. Bedenk dat golfplaten van voor 1990 kankerverwekkend asbest bevatten dat door breken, slijpen en ook door verwering van de platen in de atmosfeer terecht komt. Afbreken en storten van zulke daken wordt hoe langer hoe meer een werk voor gespecialiseerde (dure) firma’s. Niet aan te raden dus.

HELLENDE DAKEN (vanaf 25°)

• Materiaal
• prijs
• hanteerbaar-heid
• onderhoud & slijtage
• milieuvriende-lijkheid
• gebruiks-comfort

dakpannen in gebakken klei
++
+++
+++
+
n.v.t.

dakpannen in cement

(bv. sneldek)
+++
+++
+
-
n.v.t.

geglazuurde dakpannen
+
++
+++
-
n.v.t.

natuurleien
- -
- - -
++
++
n.v.t.

kunstleien
+
- -
+
- -
n.v.t.

riet en stro
- - -
- - -
- -
+++
n.v.t.

bitumenleien
+
+
-
- - -
n.v.t.

houten leien
- - -
-
-
+++
n.v.t.
 

Ö Het gebruikscomfort werd niet gequoteerd omdat dit voor een dak niet van toepassing is.

& Terminologie:
natuurleien?

Ä Plaatjes van ca 1 cm dikte die uit leisteen gekapt worden.

kunstleien?

Ä Een imitatie van natuurleien op basis van vezelcement.

bitumenleien?

Ä Lapjes roofing die overlappend met elkaar op een houten beplanking genageld worden.

Woordje uitleg

ü Via de koopjeskrant of bij de handelaar in oude bouwmaterialen kun je voor ca 5 €/m² tweedehandse pannen kopen.

ü Oerdegelijke klassiekers zijn de grote en kleine muldenpan van TTR (of TUCA, JML,…) en de pottelbergpan of stormpan (al dan niet met dubbele sluiting).

ü Boomse pannen zijn minder wind- en waterdicht.

ü Let bij aankoop erop dat de pannen geen haarscheurtjes vertonen of afschilferen.

ü Spreek een dakwerker aan; soms krijg je de pannen in ruil voor het geleverde afbraakwerk.

ü De meest gebruikelijke dakhelling bedraagt ca 40°, minimum dakhelling is ca 25°.

2. ONDERDAK

• Materiaal
• prijs
• hanteerbaar-heid
• onderhoud & slijtage
• milieuvriende-lijkheid
• gebruiks-comfort

vezelcement (unalite)
+
+
+
+
n.v.t.

geperforeerde PE-folie
+++
+++
-
-
n.v.t.

houtvezelplaten
(celit4d, gutex)
- -
+
+
+++
n.v.t.
 

Ö Het gebruikscomfort werd niet gequoteerd omdat dit niet van toepassing is voor een dak.

& Terminologie:
vezelcement?

Ä Minerale vezels (vroeger asbestvezels) die gebonden worden door cement en die tot basisstof voor de productie van allerlei platen kunnen dienen; golfplaten, onderdakplaten, leien.

geperforeerde PE-folie?

Ä Plastiek met gaatjes erin.

Woordje uitleg

ü Voor een betere bescherming tegen stuifsneeuw, regen en wind is een onderdak noodzakelijk. Pannen, met hoeveel sluitingen dan ook, kunnen dit niet alleen.

ü Ondanks zijn hoge prijs is een onderdak in houtvezelplaten het overwegen waard. Houtvezelplaten zijn dampdoorlaatbaar. Ze leveren tevens een extra isolatie-dikte. Door het tand-groef-systeem sluiten ze het dak volledig winddicht af.

3. DAKTIMMER

ü De klassieke daktimmer bestaat uit spanten, gordingen, kepers, tengellatten en panlatten. Klassieke A-vormige spanten worden ongeveer om de 4 meter geplaatst; tegenwoordig werkt men ook veel met lichte, uit planken samengestelde spantjes die om de halve meter geplaatst worden en waarop rechtstreeks onderdak, tengellatten en panlatten komen. Een besparing in hout ten koste van beschikbare plaats op zolder.

ü Een sandwichpaneel dat een éénmalige plaatsing van kepers, isolatie, gipsplaten, onderdakplaten en tengellatten inhoudt, betekent een enorme besparing in werkuren. Voor de zelfbouwer is het minder interessant omdat de panelen betrekkelijk duur zijn; als isolatie wordt meestal het minder milieuvriendelijke PS of PUR genomen.

ü Verschillende houtsoorten lenen zich als daktimmerhout: epicea, canadahout, rood noors grenen, grenen, douglas en eik (van goedkoop naar heel duur). Eik en douglas vragen geen verduurzaming d.m.v. koperzouten en zijn als zodanig milieuvriendelijker. Een alternatief voor drenking in koperzouten is een behandeling met boorzouten.

4. REGENWATERAFVOER

De regenwaterafvoer bestaat uit goten en afvoerbuizen, verkrijgbaar in allerlei vormen en materialen. Klassiek is de uitgetimmerde goot met boenselplank (een plank, dikwijls voorzien van een moulure aan de buitenkant van de goot) aan de binnenkant bekleed met zink of roofing. Ze kan zelfs in beton gegoten zijn.

Voor een jeugdlokaal is een met gootbeugels opgehangen hanggoot echter meer voor de hand liggend, vooral naar prijs toe.

Ga voor de dimensionering van de doormeter van de afvoerpijp ervan uit dat je per vierkante meter dakoppervlak je ongeveer 1 vierkante centimeter afvoerpijp nodig hebt (zie ook regenwaterinstallatie bij het deel technieken - sanitair).

• Materiaal
• prijs
• hanteerbaar-heid
• onderhoud & slijtage
• milieuvriende-lijkheid
• gebruiks-comfort

zink
+
-
+
+
n.v.t.

koper
-
-
++
+
n.v.t.

polyester
++
+
-
-
n.v.t.

PVC
+++
+
- -
- -
n.v.t.

aluminium
-
- -
++
-
n.v.t.

verzinkte staalplaat
+
+
-
+
n.v.t.
 

Woordje uitleg

ü PVC-goten en -buizen zijn af te raden: PVC is niet vorstbestendig, scheurt of breekt bij lage temperaturen bij mechanische belasting. Beter zijn metalen goten en buizen.

ü Zink vraagt het minste energie bij productie, het lost echter langzaam op en belandt zo in het milieu. Koper vraagt meer energie bij productie, maar heeft ook een langere levensduur.