Financiële steun door de gemeente

Elk zichzelf respecterend gemeentebestuur stippelt een degelijk jeugdinfrastructuurbeleid uit en maakt daarvoor de nodige middelen vrij. Kijk in het jeugdwerkbeleidsplan en eventueel jeugdruimteplan van jouw gemeente om te zien op welke ondersteuning voor bouwen, verbouwen, verfraaien, herstellen, … van jeugdlokalen je kan rekenen…

Meer informatie vind je ook in:

de brochures ‘De fundering’ en ‘Het seinhuisje’, bestelbaar bij Locomotief,
de brochure Tandem, samenwerking van vereniging en gemeente, uitgegeven door de Koning Boudewijnstichting (gratis te bestellen op 070/23.37.28).
Gemeentebesturen in stedelijke gebieden kunnen in het kader van het ‘grond- en pandenbeleid’ van de Vlaamse Gemeenschap ook subsidies krijgen voor het aankopen van gronden of oude gebouwen met de bedoeling er o.a. kindvriendelijke projecten (bv. een speelterrein of jeugdlokaal) op te realiseren die een meerwaarde voor de buurt betekenen. Altijd handig om weten als je bij het gemeentebestuur gaat aankloppen en men je zegt dat men geen terrein meer vrij heeft en ook geen geld om er bij te kopen!

Los van het jeugdwerkbeleid kun je in een aantal gemeenten – zeker als je lokaal in een eerder achtergestelde buurt ligt – belangrijke premies krijgen als je een oud gebouw renoveert. Dit zijn dan premies die in eerste instantie bedoeld zijn voor de particulier die zijn huis opknapt, maar in een aantal gevallen sluit men ook verenigingen niet uit. Er bestaan zowel premies voor algemene renovatie als bv. specifiek voor het verbeteren van de isolatie of de hygiëne. Informeer je hierover op het gemeentehuis.

Vooraf: even wettelijk wezen
De subsidies die het gemeentebestuur aan jouw vereniging uitbetaalt, komen van belastinggeld. Hierdoor mag een gemeente niet zomaar subsidies geven. Voor het toekennen van subsidies zijn ze dus gebonden aan een heleboel wetten en regels. We sommen de voornaamste even op.

het cultuurpact
Het Cultuurpact is een wet uit 1973 die discriminatie omwille van politieke of ideologische overtuiging moet verhinderen. Het Cultuurpact zegt o.a.:

Het gemeentebestuur moet jeugdverenigingen inspraak geven bij het jeugdwerkbeleid van de gemeente;

Een soortgelijke vraag naar ondersteuning moet naar een soortgelijk antwoord leiden. Dit betekent bv. dat als het gemeentebestuur een lokaal ter beschikking stelt aan een jeugdhuis, een ander jeugdhuis ook het recht heeft om een lokaal te vragen en dat de gemeente dan ofwel zelf een lokaal ter beschikking moet stellen, ofwel bv. subsidies moet geven zodat het tweede jeugdhuis zelf een lokaal kan bouwen of huren.

De ondersteuning van het verenigingsleven moet ofwel geregeld worden in een door de gemeenteraad goedgekeurd reglement of moet op naam van de begunstigde in de begroting ingeschreven staan (zodat het voor iedereen duidelijk is hoeveel die bepaalde vereniging krijgt).

wet op de controle van toelagen
De Wet op de controle van toelagen verplicht het gemeentebestuur om na te gaan of een subsidie wel gebruikt werd waarvoor ze werd toegekend. Met andere woorden: als je vereniging een toelage voor het bouwen van een lokaal krijgt, moet er nadien ook een lokaal staan. De gemeente moet in elke beslissing tot subsidie de aard en omvang van de subsidie vermelden en ook de voorwaarden waaraan moet voldaan worden om ze te krijgen (vandaar dat veel gemeentebesturen eerst facturen willen zien vooraleer ze de subsidie uitbetalen). Het gemeentebestuur heeft volgens deze wet ook steeds het recht om ter plaatse het gebruik van de subsidie te laten vaststellen door een gemachtigde ambtenaar.

wet op de overheidsopdrachten
Sommige gemeenten vragen in hun subsidiereglement voor bouwwerken dat offertes van verschillende aannemers worden voorgelegd. Zij interpreteren de wet op de overheidsopdrachten zeer strikt. Deze wet is van toepassing op de gemeentebesturen en OCMW’s, maar ook op paragemeentelijke vzw’s en zelfs particuliere verenigingen die een specifieke toelage krijgen (zoals bv. voor het bouwen van een lokaal). De achtergrond hiervan is weer de wet op de controle van toelagen: door te eisen dat er verschillende offertes worden gevraagd heeft het gemeentebestuur meer garantie dat de subsidie zo efficiënt mogelijk wordt gebruikt. Deze bepaling uit de wet op de overheidsopdrachten wordt zeer verschillend geïnterpreteerd. Veel gemeenten vinden dit zelf overdreven en spreken hier niet over in hun reglement, andere interpreteren dit zeer strikt.

begroting
Voor de opmaak en uitvoering van de gemeentelijke begroting zijn heel specifieke, ingewikkelde regels vastgelegd. Zonder in detail te treden toch wel enkele punten die hun weerslag kunnen hebben op het uitbetalen van gemeentelijke subsidies:

Er kunnen pas subsidies worden uitbetaald vanaf het moment dat de begroting volledig is goedgekeurd, ook door de hogere overheid. In sommige gemeenten kan dit soms erg lang blijven aanslepen.

Er kunnen maar subsidies worden uitbetaald voor zover er nog krediet overblijft op het voor deze subsidies voorziene begrotingsartikel. Als er in een bepaald jaar veel subsidieaanvragen zijn, kan het daarom gebeuren dat er toch minder subsidie kan uitbetaald worden dan in het reglement voorzien is.

Elke begroting wordt telkens voor één jaar opgemaakt. Als er een overschot is in het voorgaande jaar, betekent dit niet dat dit bij het voorziene krediet in het nieuwe begrotingsjaar wordt bijgeteld.

Financiële ondersteuning door de gemeente
Het aantal verschillende types van ondersteuning is eindeloos. Elke gemeente kan, uiteraard in samenspraak met het jeugdwerk waarvoor het bedoeld is, zelf een goede mix maken van diverse soorten subsidies en andere vormen van ondersteuning. Het is aangewezen om hiervoor geschikte reglementen uit te werken.

subsidies voor grote investeringen
Binnen de perken van de goedgekeurde kredieten op de (buitengewone) begroting kan een gemeente de kosten subsidiëren voor de aankoop van gronden, voor de uitvoering van grote bouwwerken, duurzame onderhouds- en verbeteringswerken en de aanleg van speelterreinen. Soms worden de materiaalkosten vergoed; gewoonlijk gebeurt dit door een bepaald percentage van de kosten terug te betalen (mits voorleggen van betalingsbewijzen en tot een vooraf bepaald plafond). Wanneer de globale subsidiekosten te hoog oplopen, is het soms beter te kiezen voor een jaarlijkse beurtrol. In functie van de grootte van de gemeente en van de omvang van het aanwezige jeugdwerk, zal men dan slechts jaarlijks één of meerdere groepen kunnen ondersteunen, maar dan met een bedrag dat werkelijk de moeite loont en tegemoet komt aan de gemaakte kosten.

subsidies voor herstellingen of verfraaiing
Bescheiden ingrepen aan de lokalen kunnen opgenomen worden in de gewone begroting, via een apart subsidiereglement. Hierbij is het belangrijk dat de aanvraagprocedure eenvoudig en begrijpelijk gehouden wordt. Het moet duidelijk zijn wat in aanmerking komt voor subsidiëring en wie op welke termijn beslist over de toekenning van de middelen.

financiële tussenkomst in de energiekosten
Energiekost kan vlug oplopen. De gemeente kan zelf de aansluiting vragen bij de elektriciteitsmaatschappij. Dit kan zelfs als het lokaal particulier eigendom is van de jeugdvereniging. Omdat de meeste gemeenten deel uitmaken van een intercommunale voor de energietoelevering en distributie, betalen zij hun energierekening tegen een gunsttarief.

financiële tussenkomst in de huurkosten
Sommige jeugdverenigingen huren een infrastructuur. De gemeente kan tussenkomen in de huurkosten, forfaitair of procentueel. Dit kan via een apart reglement of door het opnemen van een ‘huurcriterium’ in de berekening van de werkingssubsidie.

Huurders nemen best volgende tips in acht:

stel jezelf veilig en overweeg eventueel het oprichten van een vzw die het huurcontract kan ondertekenen. Anders blijf je in principe hoofdelijk aansprakelijk als verantwoordelijke begeleider. Laat je adviseren door iemand met een juridische opleiding, of steek eens je licht op bij jouw landelijk secretariaat;
opteer steeds voor een schriftelijke huurovereenkomst;
laat hierin duidelijk aanpassingen van de huurprijs, betalingsmodaliteiten, en mogelijke bijkomende kosten opnemen;
bepleit duidelijke afspraken over herstellingen, onderhouds- en aanpassingswerken en neem deze mee op in het contract;
laat niet na een degelijke brandverzekering met voldoende dekking af te sluiten, tenzij de verhuurder degelijk verzekerd is én schriftelijk afstand doet van verhaal.
 

toekennen van een rente-arme of renteloze lening of borgstelling
De gemeente kan ook een financiële tussenkomst leveren door aan de groep of werking een lening toe te staan. Via een overeenkomst wordt dan afgesproken dat de groep binnen x jaar de lening terugbetaalt. Boven op de terugbetaling van het geleende (kapitaalaflossingen) moet de groep ofwel slechts een deel van ofwel helemaal geen intrestlasten betalen. De gemeente kan zich eventueel ook borg stellen voor een lening van een jeugdvereniging bij een bankinstelling.

reservefonds voor infrastructuur
Een reservefonds is een buitenbeentje in deze opsomming. Het is immers geen welbepaald jaarlijks begrotingskrediet dat via een subsidiereglement wordt verdeeld aan het jeugdwerk. Met het instellen van een dergelijk fonds kan de gemeente een specifieke spaarpot aanleggen. Het geld dat in het fonds terechtkomt, moet dus niet in één jaar opgebruikt worden, maar kan opgepot worden over verschillende jaren. Er moet wel duidelijk omschreven worden waarvoor de middelen zullen gebruikt worden en over welke termijn het loopt. Een reservefonds kan in een infrastructuurbeleid gebruikt worden wanneer uit de behoeften blijkt dat in de toekomst nogal wat investeringen nodig zijn en men derhalve al een voldoende grote pot wil opbouwen voor deze toekomstige uitgaven. Zo kan men vermijden dat het gemeentebestuur, op het moment dat de uitgaven moeten gebeuren, moet afzien van de plannen wegens onverwachte begrotingsperikelen.

oprichting van een vzw jeugdinfrastructuur
Binnen de normale begrotingsregels dient het gemeentebestuur binnen haar eigen begroting en volgens de normale tijdrovende beslissingskanalen, de kredieten vrij te maken voor jeugdwerkinfrastructuur.

In een aantal gemeenten opteert men daarom voor de oprichting van een vzw, een apart gemeentelijk fonds voor jeugd(werk)infrastructuur. Via een jaarlijkse subsidie voor deze vzw in de gemeentelijke begroting worden voldoende middelen voorzien.

Voordelen van deze procedure zijn:

dit fonds heeft een aparte begroting, los van de gemeentelijke begroting;
bij de besteding van de middelen zijn er in principe meer garanties voor overleg tussen gemeentebestuurders en jeugdwerkers. Bij de samenstelling van de gemengde beheerraad van deze vzw regelt men statutair de inspraak van jongeren en jeugdwerkers via vertegenwoordiging van de plaatselijke jeugdraad;
een vzw kan als een erkende juridische instantie zelf het budget beheren en ook uitgeven;
niet gebruikte kredieten kunnen worden opgespaard als reserve voor het volgende jaar.
 

De gemeente stelt infrastructuur ter beschikking
de gemeente bouwt, koopt of huurt
Het kosteloos ter beschikking stellen van infrastructuur aan jeugdorganisaties is wel het meest duidelijke voorbeeld van dienstverlening. Soms wordt door de gemeente alleen de bouwgrond ter beschikking gesteld. De gemeente kan ook een nieuwbouw realiseren, een pand aankopen en renoveren of een gebouw afhuren voor het jeugdwerk.

Er bestaan verschillende systemen om een overeenkomst af te sluiten tussen de gemeente en een plaatselijke jeugdvereniging waardoor de groep een stuk grond of gebouw ter beschikking krijgt. Dat kan bv. via erfpacht, recht van opstal, een huurcontract met een vastgelegde huurprijs of gewone terbeschikkingstelling.

Een overzichtje:

Erfpacht.
Je krijgt de vrije beschikking over een stuk grond. Mits de betaling van een jaarlijkse pacht aan de eigenaar van de grond kan je er een lokaal opzetten. De erfpacht wordt bij akte vastgelegd en ingeschreven. Een erfpacht wordt voor minimaal 27 en maximaal 99 jaar afgesloten. In de overeenkomst wordt ook een regeling getroffen in verband met wat er met de gebouwen zal gebeuren na afloop van de erfpacht. Deze regeling kan zowel het afbreken van de gebouwen zijn, als de al dan niet kosteloze overdracht van de lokalen aan de eigenaar van de grond. Uiteraard kan de eigenaar ook zijn terrein verkopen aan de erfpachter.
Recht van opstal.
Geeft recht om tijdelijk gebouwen, werken of beplantingen op de grond van iemand anders te hebben. Na het beëindigen van het recht kan je een vergoeding vragen voor de uitgevoerde werken. De maximum tijdsduur bedraagt 50 jaar; vernieuwing is mogelijk. Bij het einde van de overeenkomst dient de opstalgever de actuele waarde van de gebouwen te betalen. De opstalgever kan de opstalhouder niet verplichten de gebouwen af te breken.
Huur:
Een huurovereenkomst is een overeenkomst waarbij de verhuurder (in dit geval de gemeente als eigenaar) zich ertoe verbindt om tegen betaling van een bepaald bedrag het tijdelijk genot van een zaak te verlenen aan de huurder. De huurprijs kan eventueel symbolisch zijn (bv. de ‘symbolische frank’). De huurovereenkomst wordt in principe onderhandeld en afgesloten tussen de 2 betrokken partijen: huurder en verhuurder. Op huurovereenkomsten is de huurwetgeving van toepassing die redelijk gedetailleerd de rechten en plichten van huurder en verhuurder beschrijft.
Gebruiks-of retributiereglement:
De gemeente kan een lokaal ook gewoon ter beschikking stellen zonder huurovereenkomst. In dit geval worden de gebruiksvoorwaarden vastgelegd in een gebruiksreglement dat door de gemeenteraad goedgekeurd is na inspraak van de jeugdraad en eventuele andere gebruikers. Indien er een huurprijs (retributie) wordt gevraagd spreekt men van een retributiereglement. Accommodatie ter beschikking stellen op deze manier is eigenlijk enkel aan te bevelen als het geen permanent, maar slechts sporadisch gebruik betreft (vergaderlokaal, sporthal, fuifzaal,…), aangezien er voor de huurder heel wat bescherming wegvalt die voorzien is in de huurwetgeving.
 

de gemeente stelt materiaal en kennis ter beschikking
De gemeente kan ook de zelfbouw van lokalen stimuleren en financieel ondersteunen door in te staan voor de aankoop van de benodigde bouwmaterialen of het ter beschikking stellen van benodigd zwaar materieel, zoals een betonmolen e.d.m.

Binnen een gemeentebestuur werken verscheidene mensen (ingenieurs, architecten, diverse stielmannen,…) met een uitgesproken deskundigheid in verband met bouwen of verbouwen. Hun tips en adviezen kunnen verenigingen met bouw- of verbouwingsplannen veel geld en tijd doen besparen, zeker wanneer de vereniging de werken in eigen beheer uitvoert. Denk bv. aan advies i.v.m. het aanvragen van een stedenbouwkundige vergunning, het opmaken van een kostenraming, materiaalkeuze en technische installaties, beoordeling van offertes, beoordeling van het door een aannemer afgeleverde werk, enz.

Op het vlak van de brandveiligheid en diefstalpreventie kunnen respectievelijk brandweer en politie waardevolle tips geven die niet zo heel veel moeten kosten maar misschien heel veel kosten kunnen uitsparen.

de gemeente opent een jeugdcentrum of jongerenontmoetingscentrum
Een gemeentelijk jeugdcentrum of jeugdontmoetingscentrum is een gebouw in eigendom van het gemeentebestuur en specifiek ter beschikking gesteld van het jeugdbeleid. Deze accommodatie is geschikt voor het vervullen van een aantal functies binnen het gemeentelijk jeugdbeleid. Minimaal gaat het over dienstverlening, de gemeentelijke jeugddienst, ontmoeting, opvang en vrijetijdsprogramma’s.

Het is een huis waar vele diensten een thuis kunnen vinden: de jeugddienst, de uitleendienst, de buitenschoolse kinderopvang, de speel-o-theek,... Daarnaast kan er ook specifieke infrastructuur worden uitgebouwd naar jongeren: enkele repetitieruimtes voor jeugdtoneel of muziekgroepjes, een instuifruimte, enkele vergaderzalen,… Een jeugdcentrum kan dus een belangrijk middel zijn voor de uitvoering van het gemeentelijk jeugdbeleid.

De lokalen die in het jeugdcentrum worden opengesteld vervangen echter niet het eigen lokaal. Wel kan die bijkomende accommodatie mogelijkheden bieden aan jeugdorganisaties om activiteiten op te zetten die in de eigen infrastructuur niet kunnen (bv. ruimtelijk, specifieke apparatuur).