Isolatie

Het besef tot noodzaak van het isoleren van woningen is pas doorgedrongen bij de eerste oliecrisis in het begin van de jaren zeventig. Ondertussen is er op het gebied van isolatie een ruime keuzemogelijkheid.
In eerste instantie vind je een tabel waarin de verschillende families van isolatiematerialen onderling vergeleken worden. Vervolgens wordt er per ‘familie’ ingezoomd op de verschillende concrete materialen en hun technische eigenschappen. Dit laatste is enkel bedoeld voor diegenen die zich hierin verder willen verdiepen.

ALGEMEEN
Isoleren is gemakkelijk zelf te doen.
Let op volgende punten:

Isolatie moet altijd goed tegen elkaar aansluiten. Vermijd spleten, werk daarom liever met 2 platen van 5 cm die je overlappend legt dan met 1 plaat van 10 cm.
Breng op de juiste plaats een dampscherm aan: dit is aan de binnenzijde van de constructie: vocht wordt binnen in huis geproduceerd door koken, lichaamsvocht, douches, etc.
Zorg bij de isolatie voor een goed winddicht onderdak dat tegelijk ook dampopen is. Vergelijk het met de plastieken regenjas die je aantrekt over je wollen trui als het te fel waait. Best is dat zo’n regenjas ook dampopen is (van 'goretex-kwaliteit'), zodat je zweet erdoor kan verdampen.

 

• Materiaal
• prijs
• hanteerbaar-heid
• onderhoud & slijtage
• milieuvriende-lijkheid
• isolatiewaarde

1. kunststof
+
+
+
- - -
+++

2. minerale vezels
+++
++
+
+
++

3. geëxpandeerde kleikorrels
+
++
+
+
+

4. cellulosevlokken
++
- -
+
+++
++

5. houtwolcementplaten
- -
+
+
++
++

6. natuurlijke grondstoffen
- - -
-
+
+++
++
 

Ö In de kolom ‘onderhoud & slijtage’ is de quotering overal hetzelfde daar elk isolatiesysteem een lang leven heeft zolang het degelijk en op de juiste plaatst gebruikt wordt.
In de laatste kolom wordt bekeken hoe goed een materiaalsoort isoleert.

Woordje uitleg

ü Isolatiematerialen op basis van kunststof zijn om ecologische redenen niet aan te bevelen. Ze komen uit een procesketen die schadelijk is voor het milieu en bevatten veel primaire energie. Dit is de energie nodig voor de productie.

ü Vanuit ecologisch standpunt zijn minerale vezels minder aangewezen. De productie vraagt nog behoorlijk wat energie en bij de verwerking komen kleine vezeltjes vrij waarvan nog niet bewezen is dat ze ongevaarlijk zijn.

Tips
Ü Over milieuvriendelijk isoleren is het laatste woord nog niet gezegd. Omdat bij het bouwen van een jeugdlokaal vooral de portemonnee een rol speelt, is het gebruik van glaswol en rotswol het meest aanbevelenswaardig.

Ü Draag een stofmasker bij de verwerking van rotswol en glaswol, zorg indien mogelijk voor voldoende ventilatie en werk indien mogelijk met beklede matten (bv. aluminiumfolie of liever nog papier).

Ü Aarzel niet om dikker te isoleren dan wat algemeen gangbaar is; bij lokalen die regelmatig verwarmd worden verdien je deze materiaalkost op korte termijn terug.

EEN GEDETAILLEERD OVERZICHT PER FAMILIE
Enkele begrippen:

De lambda-waarde (l): dit is de warmtegeleidingscoëfficiënt (W/mK). Hij komt overeen met de warmtestroom die door 1 m dik materiaal heentrekt bij een temperatuurverschil van 1°Kelvin.
Hoe lager deze waarde, hoe beter dus.

De R-waarde: dit is de warmteweerstand (mK/W; R=dikte/l). Hij geeft aan welk temperatuurverschil er nodig is om per seconde 1 eenheid warmte verloren te laten gaan door 1 m² van het produkt.
Hoe groter deze waarde, des te beter.

De k-waarde: dit is de warmtedoorgangscoëfficiënt (W/m²K). Deze geeft aan welke hoeveelheid warmte gedurende een bepaalde tijdseenheid door een wand trekt die de scheiding vormt tussen twee lokalen met een temperatuurverschil van 1° Kelvin. De berekening van de k-waarde gebeurt op basis van de verschillende samenstellende delen in de opbouw van wand of dak waarbij tevens rekening wordt gehouden met de overgangsoppervlakken.
Deze berekening gebeurt door de architect of het studiebureau. Momenteel gaat men ervan uit dat een maximale waarde van 0,55 W/m²K een aanvaardbare waarde is.

Het K-peil van een woning is een soort gewogen gemiddelde van alle k-waardes van alle bouwdelen in je woning en geeft aan hoe goed je woning geïsoleerd is. Het Vlaamse gewest legt een minimum K-peil van 55 op voor nieuwbouw. Ook geeft het voor de verschillende bouwelementen maximale k-waarden aan. Zo werd er voor nieuwe daken een maximale k-waarde van k = 0,6 vastgelegd terwijl voor verbouwingen een strengere waarde geld van k < 0,4. Het is aan te raden deze waarde ook in nieuwbouw voor daken na te streven.

1. OP BASIS VAN KUNSSTOF
l-waarde
primair energie-gehalte
benodigde dikte voor k=0,4 in dakopbouw
richtprijs per m² voor deze dikte in 2001

Materiaal

geëxpandeerd polystyreen (of piepschuim)
0,035
450 KWh/m³
8,1 cm
€ 9,40

geëxtrudeerd polystyreen (blauwe of gele plaat)
0,035
850 KWh/m³
8,1 cm
€ 10,76

Polyurethaan
0,025
1200 KWh/m³
5,8 cm
€ 10,54

Polyestermat
0,035
600 KWh/m³
8,1 cm
-
 

& Terminologie:

geëxpandeerd en geëxtrudeerd polystyreen?
Ä Geëxpandeerd polystyreen kennen we beter als piepschuim; geëxtrudeerd polystyreen wordt met een drijfgas door een sproeikop geplastificeerd en heeft een gesloten, stoomdichte celstructuur met een hogere drukvastheid dan piepschuim.

polyurethaan?

Ä Polyurethaanplaten worden onder toevoeging van katalysatoren en drijfgassen uit isocyanaten geproduceerd. Er ontstaan harde schuimstoffen met gesloten cellen. Cyanaten komen voort uit een gecompliceerd productieproces in de chloorchemie en vormen in de lucht gevaarlijke aminen. Verder worden vlamdempers toegevoegd, die tot toxische brandgassen leiden.

polyestermat?

Ä Is een mat bestaande uit polyestervezels. Polyester is een zuiver aardolieproduct dat niet brandbaar is en geschikt voor recycling mits toevoeging van nieuwe grondstoffen.

Woordje uitleg

ü Het meest milieuvriendelijk van deze groep zijn de polyestermatten. Polyester is een materiaal dat geen allergische reacties oproept.

ü Voordeel van kunststofisolatie is dat het geen vocht opneemt en geschikt is voor bijna elke toepassing. Bij brand komen echter giftige dampen vrij.

ü Noteer ook dat piepschuim kan aangevreten worden door de muizen.

2. OP BASIS VAN MINERALE VEZELS

l-waarde
primair energie-gehalte
benodigde dikte voor k=0,4 in dakopbouw
richtprijs per m² voor deze dikte in 2001

Materiaal

glaswol
0,04
250 KWh/m³
8,1 cm
€ 2,80

rotswol
0,04
150 KWh/m³
8,1 cm
€ 3,52
 

& Terminologie:
glaswol?
Ä Glaswolvezels ontstaan door kwartszand bij circa 1500°C te smelten en aansluitend te centrifugeren, uiteen te blazen of door een sproeier te halen.

rotswol?
Ä Rotswolvezels worden op dezelfde manier geproduceerd. Hier is het uitgangsmateriaal basalt- of diabaasgesteente.

Woordje uitleg
ü Over de invloed van minerale vezels op de gezondheid bestaat nog geen uitsluitsel. De vezels die loskomen tijdens de plaatsing kunnen ingeademd worden. Bij plaatsing is het dragen van een stofmasker een noodzaak.

ü Bijkomend nadeel is dat ze vocht kunnen opnemen en het isolerend vermogen hierdoor sterk wordt verminderd.

ü Glaswol scoort slechter dan rotswol: het wordt niet gerecupereerd en is brandbaar.

3. ANDERE MINERALE ISOLATIEMATERIALEN
l-waarde
primair energie-gehalte
benodigde dikte voor k=0,4 in dakopbouw
richtprijs per m² voor deze dikte in 2001

Materiaal

vermiculliet
0,05
230 KWh/m³
11,6 cm
€ 14,38

perliet
0,05
230 KWh/m³
11,6 cm
€ 13,56

argex
0,1
300 KWh/m³
23,4 cm
€ 9,62

schuimglas
0,04
1600 KWh/m³
6,2 cm
€ 21,10
 

& Terminologie:
vermiculliet en perliet?
Ä Isolatiematerialen van perliet en vermiculliet worden door verhitting van het basismateriaal (vulkanisch perlietgesteente, resp. glimmerlei) geproduceerd. Ze worden vooral als vloerisolatie, spouwmuurvulling en isolatie van platte daken gebruikt.

argex?
Ä Bestaat uit kleikorrels die op hoge temperatuur gebracht worden en daardoor expanderen (zo een beetje als popcorn). Het eindresultaat zijn kleine lichte zwarte bolletjes die door de ingesloten lucht een zekere isolatiewaarde hebben. Gebonden door cementpap worden argexbolletjes toegepast als vloerisolatie.

schuimglas?
Ä Schuimglas (‘foamglas’) wordt van oud glas of kwartszand en veldspaat gemaakt op hoge temperatuur. Het is bijzonder geschikt voor de isolatie van de buitenkant van kelders en voor platte daken. Ecologische minpunten zijn het hoge energiegehalte en het feit dat de verkleving door middel van bitumen gebeurt. Het is een drukvast materiaal dat veel gebruikt wordt om koudebruggen te vermijden.

4. OP BASIS VAN CELLULOSE
Isolatiematerialen van cellulose worden in de regel van oud papier, vooral oude kranten, vervaardigd. Het papier wordt gemalen of in heel fijne snippers gesneden en met boorzuur en boorzouten als brandremmers en met middelen tegen insecten en schimmels gemengd.

l-waarde
primair energie-gehalte
benodigde dikte voor k=0,4 in dakopbouw
richtprijs per m² voor deze dikte in 2001

Materiaal

losse vlokken
‘Isofloc'
0,04
50 KWh/m³
9,3 cm
€ 6,05

plaatvorm
‘Homatherm'
0,04
50 KWh/m³
9,3 cm
€ 10,59
 

Woordje uitleg
ü De ‘Isofloc’-vlokken worden in droge holle ruimtes geblazen, waar ze zich in willekeurige dikte tot een dicht vlies in mekaar strengelen (bv. de ruimte tussen de kepers die bekleed zijn met gyproc in een dak). Machines om de vlokken te spuiten kunnen gehuurd worden.

ü Naast een goed isolerend vermogen bezitten deze vlokken een zeker warmteaccumulerend vermogen: ze houden de warmte van overdag vast en geven die ’s avonds geleidelijk terug af.

ü Homatherm is de merknaam voor papiervlokken in plaatvorm. Deze platen bieden het voordeel dat ze minder hard stuiven en gemakkelijk te plaatsen zijn.

5. OP BASIS VAN HOUT
l-waarde
primair energie-gehalte
benodigde dikte voor k=0,4 in dakopbouw
richtprijs per m² voor deze dikte in 2001

Materiaal

zachtboardplaten
(‘Celit4D, gutex, pavatex)
0,045
1400 KWh/m³
10,5 cm
€ 35,47

houtwolcementplaten
‘Heraklith’
0,09
1200 KWh/m³
21 cm
€ 34,26
 

& Terminologie:
Heraklith?
Ä Heraklith-platen bestaan uit houtwol en houtkrullen van resthout en afvalstoffen, die met magnesiumcarbonaat of portlandcement worden gebonden.

Woordje uitleg
ü Zachtboardplaten worden geproduceerd zonder bindmiddelen door de in het hout aanwezige harsen te activeren. Ze kunnen gebruikt worden als thermische isolatie, contactisolatie en geluiddemping. Met een behandeling in bitumen, paraffine of latex kan men zachtboardplaten als afdekplaten onder de pannen gebruiken (‘Celit4d’, ‘Gutex’).

ü Heraklith-platen worden vaak voor de bouw van een akoestisch plafond gebruikt.

6. OP BASIS VAN INHEEMSE NAGROEIBARE GRONDSTOFFEN
l-waarde
primair energie-gehalte
benodigde dikte voor k=0,4 in dakopbouw
richtprijs per m² voor deze dikte in 2001

Materiaal

vlasvezelmatten
0,040
30 KWh/m³
9,3 cm
€ 12,24

hennepvezelmatten
0,040
30 KWh/m³
9,3 cm
€ 10,50

schapenwolmatten
0,040
55 KWh/m³
9,3 cm
€ 13,76

kurk
0,045
45 KWh/m³
10,5 cm
€ 27,22
 

Woordje uitleg
ü Isolerende matten van vlasvezels kunnen gebruikt worden als isolatie tussen de kepers en bij lichte bouwconstructies. De vlasplant stelt weinig eisen en vraagt geen bemesting of pesticide. Hij kan op gronden worden verbouwd die voor de landbouw worden braak gelegd.

ü Ook hennep leent zich tot het maken van matten maar zijn teelt is, met het oog op de drugswetgeving, niet overal in Europa toegestaan.

ü Schapenwol is als isolatie in België wel goed verkrijgbaar. Er is mondiaal gezien een woloverschot. Wol is goed isolerend, van nature uit branddempend en het is goed dampdoorlaatbaar en kan tot 40% van zijn eigen gewicht aan vocht opnemen. Het moet wel tegen motten beschermd worden en vaak wordt het verstevigd door polyestersteunvezels om het stijver te maken.

ü De grondstof voor kurk, de bast van de kurkeik, is overwegend afkomstig uit Portugal, Spanje en Noord-Afrika, waar meestal ook de verdere verwerking plaatsvindt. De lange aanvoerweg vormt een negatieve post in de energiebalans. Het kan gebruikt worden in plaatvorm als spouwmuurvulling, in korrelvorm als vloerisolatie of als toeslagstof bij leemproducten.